З
КОЗА
ЗАЈАК
ВОЗ
ВЕЖБИ
Таа е преднојазична, ниска, струјна, но за разлика од фонемата С, е звучна фонема. За нејзиниот изговор е потребно тоа што е потребно за изговор на фонемата С. Единствената разлика меѓу овие фонеми е тоа што при изговорот на фонемата З треперат гласилките, а за фонемата С не треперат. Значи, како што забележувате, звучноста-незвучноста се определуваат според активноста-пасивноста на гласилките. Според оваа категорија (звучност-незвучност) фонемите-консонанти (согласки) прават ѕевгар.
Треба да знаете: Звучната фонема на крајот на зборот се изговара незвучно. незвучен пар на фонемата З е фонемата С. На пример: се пишува З, а се изговара С - воз (вос)
Иницијална положба
| ЗА | – | ЗА | – | ЗА | – | ЗА | – | ЗА |
| ЗО | – | ЗО | – | ЗО | – | ЗО | – | ЗО |
| ЗУ | – | ЗУ | – | ЗУ | – | ЗУ | – | ЗУ |
| ЗИ | – | ЗИ | – | ЗИ | – | ЗИ | – | ЗИ |
| ЗЕ | – | ЗЕ | – | ЗЕ | – | ЗЕ | – | ЗЕ |
Меѓувокална положба
| АЗА | – | АЗО | – | АЗУ | – | АЗИ | – | АЗЕ |
| ОЗА | – | ОЗО | – | ОЗУ | – | ОЗИ | – | ОЗЕ |
| УЗА | – | УЗО | – | УЗУ | – | УЗИ | – | УЗЕ |
| ИЗА | – | ИЗО | – | ИЗУ | – | ИЗИ | – | ИЗЕ |
| ЕЗА | – | ЕЗО | – | ЕЗУ | – | ЕЗИ | – | ЕЗЕ |
Финална положба
| АЗ | – | АЗ | – | АЗ | – | АЗ | – | АЗ |
| ОЗ | – | ОЗ | – | ОЗ | – | ОЗ | – | ОЗ |
| УЗ | – | УЗ | – | УЗ | – | УЗ | – | УЗ |
| ИЗ | – | ИЗ | – | ИЗ | – | ИЗ | – | ИЗ |
| ЕЗ | – | ЕЗ | – | ЕЗ | – | ЕЗ | – | ЕЗ |
Иницијална положба – отворен слог
ЗОБНИК
ЗУМБУЛ
ЗИМНИЦА
ЗЕЛКА
| ЗА: | заби, зајак, залак, заболекар, зајдисонце... |
|---|---|
| ЗО: | Зоки, золја, зоб, зора... |
| ЗУ: | Зуица, зумбул... |
| ЗИ: | зима, зимница... |
| ЗЕ: | зелка, зет, зелена... |
Меѓувокална положба
ЛАЗИ
КУЗЕ
БИЗОН
МЕЗЕ
| АЗА: | казан, фазан, ваза, назад |
|---|---|
| АЗО: | Лазо, Амазон, газоза... |
| АЗУ: | базука... |
| АЗИ: | лази, базилика, гази, јазик... |
| АЗЕ: | Лазе, базен... |
| ОЗА: | коза, боза, роза, доза, мозок... |
| ОЗО: | Лозово, озон... |
| ОЗИ: | лози, бози, кози, нози, вози... |
| ОЗЕ: | возе... |
| УЗА: | блуза... |
| УЗО: | узо... |
| УЗИ: | блузи... |
| УЗЕ: | Кузе... |
| ИЗА: | виза, низа, риза, криза... |
| ИЗО: | близок, низок... |
| ИЗУ: | близу... |
| ИЗИ: | визија... |
| ИЗЕ: | мизерно... |
| ЕЗА: | чеза... |
| ЕЗИ: | везилка... |
| ЕЗЕ: | везено... |
Финална положба
МРАЗ
| АЗ: | јаз, мраз, образ, пораз, мираз, млаз... |
|---|---|
| ОЗ: | воз, лоз... |
| УЗ: | лукзуз, баксуз, аплауз... |
| ИЗ: | гриз, ориз... |
| ЕЗ: | влез, излез, ќумез... |
Иницијална положба
ЗБОГУМ
ЗГАЗИ
ЗНАМЕ
ЗДЕБЕЛИ
ЗМИЈА
ЗЛАТО
| ЗБО | – | ЗБУ | – | ЗБИ |
| ЗГА | – | ЗГО | – | ЗГУ |
| ЗНА | ||||
| ЗРА | – | ЗРЕ | ||
| ЗМИ | – | ЗМЕ | ||
| ЗЛО | – | ЗЛА | – | ЗЛЕ |
| ЗБО: | збор, збогум, збогува, зборува... |
|---|---|
| ЗБУ: | збуни, збунет ... |
| ЗБИ: | збира... |
| ЗГА: | згасна, згади, згази, зграби... |
| ЗГО: | зготви, зголеми, згора... |
| ЗГУ: | згусти, згужва... |
| ЗНА | :знае, знак, знаме... |
| ЗРА: | зрак, зраци... |
| ЗРЕ: | зрело... |
| ЗМИ: | змија, змиско... |
| ЗМЕ: | змеј... |
| ЗЛО: | злосторство, злоба... |
| ЗЛА: | злато, Златко... |
| ЗЛЕ: | Злетово... |
Меѓувокална положба
ИЗБЕГА
НЕЗГОДА
СОЛЗА
ГАЗДА
ВАЗНА
| ? | – | ? | – | ? |
| ? | – | ? | – | ? |
| ? | – | ? | – | ? |
| ???: | Избега, изби, незгода, солзи, молзи, везден, визба, казна, вазна, резба |
|---|
- Зора оди на пазар.
- Зајакот гризе зелена зелка.
- Здравко го зеде знамето.
- Зора меси зелник со зеље.
- Зоки вози воз.
- Во зима има мраз.
- Змијата лази по земјата.
- Лазо се лизга со лизгалки.
- Злате патува со брзиот воз.
- Лазар замина за Злетово.
Пеперутка
Се изведе тивко
од кукла во свила,
си протегла леко крилја
една пеперутка мила.
Замавна три пати,
зема сила в лет,
се извиши весело
како сончев цвет.