Ш
ШУМА
ПИШУВА
КОШ
ВЕЖБИ
Фонемата Ш е преднојазична, тврдонепчена, висока, струјна и незвучна. Усните се истурени и заокружени. Горните и долните заби нензачително се допираат. Врвот на јазикот е подигнат и стои над горните секачи. Рабовите на јазикот се допираат на тврдото и мекото непце. По средината на јазикот се создава широк ќлеб. Гласилките не треперат. Ако ја ставиме дланката пред устата се чувствува топла и јака воздушна струја при артикулацијата на овој глас.
- Развивање на акустичко внимание на овој глас( слушање на правилна артикулација во логатоми, зборови и реченици);
- Покажување на правилна артикулација на гласот Ш;
- Корекција на гласот (зонда, чист прст-врвот на јаизкот се подига зад горните секачи), скренување внимание на топлиот воздух при правилната артикулација на гласот;
- Се диференцира артикулацијата на гласот С ( развлечени усни како при смеење, врвот на јазикот зад долните секачи).
Говорни вежби за фонемата Ш
- Имитирање на локомотива : ШШШШШ-ШШШШ
- Имитирање на пила : ШШК ШШК ШШК
- Терање на кокошка: ИШ ИШ ИШ
- Терање на куче: ОШ ОШ ОШ.
Иницијална положба
| ША | – | ША | – | ША | – | ША | – | ША |
| ШО | – | ШО | – | ШО | – | ШО | – | ШО |
| ШУ | – | ШУ | – | ШУ | – | ШУ | – | ШУ |
| ШИ | – | ШИ | – | ШИ | – | ШИ | – | ШИ |
| ШЕ | – | ШЕ | – | ШЕ | – | ШЕ | – | ШЕ |
Меѓувокална положба
| АШИ | – | АШЕ | – | АША | – | АШО | – | АШУ |
| ОШИ | – | ОШЕ | – | ОША | – | ОШО | – | ОШУ |
| УШИ | – | УШЕ | – | УША | – | УШО | – | УШУ |
| ИШИ | – | ИШЕ | – | ИША | – | ИШО | – | ИШУ |
| ЕШИ | – | ЕШЕ | – | ЕША | – | ЕШО | – | ЕШУ |
Финална положба
| АШ | – | АШ | – | АШ | – | АШ | – | АШ |
| ОШ | – | ОШ | – | ОШ | – | ОШ | – | ОШ |
| УШ | – | УШ | – | УШ | – | УШ | – | УШ |
| ИШ | – | ИШ | – | ИШ | – | ИШ | – | ИШ |
| ЕШ | – | ЕШ | – | ЕШ | – | ЕШ | – | ЕШ |
Иницијална положба – отворен слог
ШИЛО
ШЕШИР
ШАМИЈА
ШОФЕР
| ША: | шал, шајка, шатор, шамија, шапка, шампон, шатка... |
|---|---|
| ШО: | шофер, шоља, шок.... |
| ШУ: | шума, шунка, шупелка, шупа, шум... |
| ШИ: | шини, шие, шифра, шимпанзо, шише, шипка, шилец... |
| ШЕ: | шешир, шега, шериф, шестар, шеќер, шест, шепа.... |
Меѓувокална положба
РЕШИ
САШЕ
МАША
ВИШОК
| АШИ: | наши, ваши, каши, прашина, машина... |
|---|---|
| АШЕ: | наше, ваше, имаше, немаше... |
| АША: | каша, ваша, наша, маша, прашак... |
| АШО: | грашок, прашок, Сашо... |
| АШУ: | прашува, распрашува, зашумено... |
| ОШИ: | влоши, троши, бруцоши... |
| ОШЕ: | Тоше, ќоше, влошен, трошење... |
| ОША: | лоша, гроша, коша... |
| ОШО: | лошо, Тошо, Ѓошо... |
| ОШУ: | кошула, влошува, брошура... |
| УШИ: | суши, мушички, буши, вруши... |
| УШЕ: | руше, суше, крушенце, пуше... |
| УША: | круша, суша, мушама, Вељуша, ушалка... |
| УШО: | душо, Кушо, крушковиден... |
| УШУ: | задушување, ислушува, исушува... |
| ИШИ: | пиши, вдиши, лишизапиши, бриши... |
| ИШЕ: | напише, запише, вдише... |
| ИША: | ниша, нишам, виша, напишан,бришач... |
| ИШО: | Мишо, вишок, шишок... |
| ИШУ: | пишува, лишува, воздишува, издишува... |
| ЕШИ: | реши, цреши, греши, старешина... |
| ЕШЕ: | меше, реше, беше, решето... |
| ЕША: | цреша, пешак, пешачи... |
| ЕШО: | решо, црешов, пешоодец... |
| ЕШУ: | мешунка, згрешува, измешува... |
Финална положба
ТУШ
КОШ
| АШ: | наш, ваш, имаш, сакаш, ораш, апаш... |
|---|---|
| ОШ: | лош, кош, брош, ќош, бош, грош... |
| УШ: | туш, Кукуш, мануш... |
| ИШ: | Ниш, Радовиш, алишта... |
| ЕШ: | пеш, Тиквеш, леш... |
Иницијална положба
ШПОРЕТ
ШМИНКА
ШТЕК
| ШПА | - | ШПО | - | ШПУ | - | ШПИ | - | ШПЕ |
| ШТА | - | ШТО | - | ШТУ | - | ШТИ | - | ШТЕ |
| ШКА | - | ШКО | - | ШКУ | - | ШКИ | - | ШКЕ |
| ШВА | - | ШВО | - | ШВУ | - | ШВИ | - | ШВЕ |
| ШПА: | Шпанија, шпага, шпагети, шпајз, шпартање, шпански... |
|---|---|
| ШПО: | шпорет, шпора, шпота... |
| ШПИ: | шпиритус, шприц, шпиц... |
| ШПЕ: | шпедитер, шпедиција, шпекулант... |
| ШТА: | штавел, штала, штаб, штампа, штафета... |
| ШТО: | штоф, штом, штотуку... |
| ШТУ: | штука, штурец, штрумфови, штукне... |
| ШТИ: | Штип, штипка, штилка... |
| ШТЕ: | штети, штеди, штембил, штедилница... |
| ШКА: | шкампи, шкаф, шкарт... |
| ШКО: | школка, Шкотска, школа, шкорче... |
| ШКЕ: | шкембар, шкембе... |
| ШВА: | Швајцарија, швајсапарат... |
| ШВИ: | швица... |
| ШВЕ: | шверц, Шведска... |
Меѓувокална положба
ВИШНИ
ПАШТЕТА
КОКОШКА
ПУШКА
ТЕШКО
| АШПА | - | АШВА | - | АШМА | – | АШНА | - | АШТА | - | АШКА |
| ОШПО | - | ОШВО | - | ОШМО | - | ОШНО | - | ОШТО | - | ОШКО |
| УШПУ | - | УШВУ | - | УШМУ | - | УШНУ | - | УШТУ | - | УШКУ |
| ИШПИ | - | ИШВИ | - | ИШМИ | - | ИШНИ | - | ИШТИ | - | ИШКИ |
| ЕШПЕ | - | ЕШВЕ | - | ЕШМЕ | - | ЕШНЕ | - | ЕШТЕ | - | ЕШКЕ |
| АШНА: | машна, ташна, домашна, вчерашна, сегашна... |
|---|---|
| АШКА: | машка, опашка, богаташка... |
| ОШНО: | овошно... |
| ОШТО: | зошто, одошто... |
| ОШКО: | невролошко, Бошко, средношколец... |
| УШМУ: | мушмула... |
| УШНУ: | прислушнува, наслушнува, шушнува, дослушнува... |
| УШТУ: | муштулук, излуштува, самораспуштува... |
| УШКУ: | прислушкува, зашушкува, прошушкува... |
| ИШПИ: | рингишпил... |
| ИШМИ: | ишмирглај... |
| ИШНИ: | вишни, училишни, дишни, годишник... |
| ИШТИ: | пришти, вишти, затишти, поништи... |
| ИШКИ: | мишки, нишки, воздишки, кикиришка... |
| ЕШМЕ: | чешме... |
| ЕШТЕ: | Нереште, свештенички, вештер, вештица, вжештен... |
- Шана шие шарена кошула.
- Мише патува во Штип.
- Во шумата нешто шушка.
- Шерифот носи пиштол.
- Таше се шета на шеталиште.
- Ѓоше јаде каша.
- Мишко мие сок од шише.
- Боше шлапка во водата.
- Шенка ги стави крушите во кош.
- Швајцарија,Шведска и Шпанија се големи држави.
Дечиња шишарчиња
Дечиња умни
во планина пошле
од шишарчиња мали
шапки направиле.
Борот на децата
вака им рече:
-чувајте ја шумата
од огнот што пече.
Војска од дечиња
шишарчиња смели,
на сите по патот совети им дели.