Л
ЛИМОН
ЛУЛЕ
ШАЛ
ВЕЖБИ
До сега во македонскиот јазик не се зборувало поконкретно за оваа фонема. Не се говорело за двете положби во допир со вокалите од преден и од среден и заден ред, односно за фонемата Л пред вокалите И и Е и за фонемата Л пред вокалите А, О и У. Можеби тука е и збунувањето што, кога и ќе кажеме буквата или гласот Л, ја разбираме тврдата фонема Л, како што се изговара пред вокалите А, О и У. И бидејќи владее едно чудно правило меѓу луѓето: пишувај како што слушаш, читај како што е напишано – проблемот е веќе на виделина. Голем дел од нашата млада генерација оваа фонема ја идентификува и изговара само како тврда фонема и, на тој начин, е веќе дојдено да се изговара исто како и пред предните и пред задните вокали. Па дури и во ретките зборови кога е пред консонантот Ј.
Артикулација: детето треба да има јасна акустичка претстава за глас да не го меша со гласот В или со некој друг.
Устата е пододтворена. Врвот на јазикот се допира на горните алвеоли и прави преграда. Рабовите на јазикот се опуштени. Мекото непце е подигнато. Усните се пасивни. Воздушната струја потекнува од обете страни на јазикот. Кај гласот Л колку повеќе е послободен преминот на воздухот од обете страни на јазикот, толку повеќе гласот е појасен и поправилен. Гласилките треперат. Гласот Л е звучен глас.
- Слушање на правилен изговор на гласот Л
- Моториката на јазикот (разни движења)
- Врвот на јазикот се поткрева со сонда или шпатула
- Детето го изговара гласот А, а при крајот на фонацијата се подига врвот на јазикот за изговор на гласот Л
Иницијална положба
| ЛА | – | ЛА | – | ЛА | – | ЛА | – | ЛА |
| ЛО | – | ЛО | – | ЛО | – | ЛО | – | ЛО |
| ЛУ | – | ЛУ | – | ЛУ | – | ЛУ | – | ЛУ |
| ЛИ | – | ЛИ | – | ЛИ | – | ЛИ | – | ЛИ |
| ЛЕ | – | ЛЕ | – | ЛЕ | – | ЛЕ | – | ЛЕ |
Меѓувокална положба
| АЛА | – | АЛО | – | АЛУ | – | АЛИ | – | АЛЕ |
| ОЛА | – | ОЛО | – | ОЛУ | – | ОЛИ | – | ОЛЕ |
| УЛА | – | УЛО | – | УЛУ | – | УЛИ | – | УЛЕ |
| ИЛА | – | ИЛО | – | ИЛУ | – | ИЛИ | – | ИЛЕ |
| ЕЛА | – | ЕЛО | – | ЕЛУ | – | ЕЛИ | – | ЕЛЕ |
Финална положба
| АЛ | – | АЛ | – | АЛ | – | АЛ | – | АЛ |
| ОЛ | – | ОЛ | – | ОЛ | – | ОЛ | – | ОЛ |
| УЛ | – | УЛ | – | УЛ | – | УЛ | – | УЛ |
| ИЛ | – | ИЛ | – | ИЛ | – | ИЛ | – | ИЛ |
| ЕЛ | – | ЕЛ | – | ЕЛ | – | ЕЛ | – | ЕЛ |
Иницијална положба – отворен слог
ЛОКУМ
ЛИМОН
| ЛА: | лав, лажица, Лазо, ламба, ластовица, лале, лак... |
|---|---|
| ЛО: | лов, ловец, лозје, лој, Лондон, лом... |
| ЛУ: | луле, лубеница, лушпа, лук, лулка, лута... |
| ЛИ: | лице, лисица, ливада, лига, Лилјана, лист... |
| ЛЕ: | лек, лектира, лешник, лебед, лекар... |
Меѓувокална положба
ПЧЕЛА
ЧЕЛО
ВИЛА
КУЛА
ЛУЛАШКА
МАЛА
БАЛОН
| АЛА: | мала, шала, сала, дала, алат, салата... |
|---|---|
| ОЛО: | коло, школо... |
| УЛУ: | тулумба, залулува... |
| ИЛИ: | сили, вили, мили,чили, автомобили... |
| ЕЛЕ: | теле, меле, веле, Ѓеле, беле... |
Финална положба
ГОЛ
ПУЛ
ТИЛ
ЃЕЛ
| АЛ: | шал, бал, дал, мал, јал, жал, бокал... |
|---|---|
| ОЛ: | вол, ѓол, бол, сол, гол... |
| УЛ: | тул... |
| ИЛ: | мил, шил... |
| ЕЛ: | ѓел, вел, зел, бел, тел... |
Меѓувокална положба
БЛОК
ПЛАНИНА
СЛАТКО
ВЛАКНО
МЛАДО
КЛУЧ
КЛОВН
ГЛУШЕЦ
ГЛОБУС
| БЛА | - | БЛО | - | БЛУ | - | БЛИ | - | БЛЕ |
| ВЛА | - | ВЛО | - | ВЛУ | - | ВЛИ | - | ВЛЕ |
| ГЛА | - | ГЛО | - | ГЛУ | - | ГЛИ | - | ГЛЕ |
| КЛА | - | КЛО | - | КЛУ | - | КЛИ | - | КЛЕ |
| МЛА | - | МЛО | - | МЛУ | - | МЛИ | - | МЛЕ |
| ПЛА | - | ПЛО | - | ПЛУ | - | ПЛИ | - | ПЛЕ |
| СЛА | - | СЛО | - | СЛУ | - | СЛИ | - | СЛЕ |
| ТЛА | - | ТЛО | - | ТЛУ | - | ТЛИ | - | ТЛЕ |
| ФЛА | - | ФЛО | - | ФЛУ | - | ФЛИ | - | ФЛЕ |
| ШЛА | - | ШЛО | - | ШЛУ | - | ШЛИ | - | ШЛЕ |
| БЛА: | благ, Блага, Блатец, Благој, блада... |
|---|---|
| БЛО: | блок, облози,блокада... |
| БЛУ: | блуза, блуткав... |
| БЛИ: | близу, блика, облик... |
| БЛЕ: | блее, заблеска, блед... |
| ВЛА: | Влада, Власи, Влатко, владеење, влакно... |
| ВЛО: | влоши, влошка, вложи... |
| ВЛИ: | влијание, влив, влијателен... |
| ВЛЕ: | влечка, влези, влекач, Павле... |
| ГЛА: | глава, главоболка, гласи, главен... |
| ГЛО: | глода, глодачи, глобус, зглоб, агломер... |
| ГЛУ: | глупав, глувче, глуварче, глув, глужд... |
| ГЛИ: | глиста, Глигор, агли, англиски, Англија... |
| ГЛЕ: | гледа, глетка, глеѓ, глечер... |
| КЛА: | класи, клава, клада... |
| КЛО: | клопче, клон, кловн, клопец, фолклорен... |
| КЛУ: | клуч, клуб, автоклуб... |
| КЛИ: | клима, клиника, клик, клиент, клин... |
| КЛЕ: | клетка, клеточен, клевета... |
| МЛА: | млад, младост, млак, млазен,... |
| МЛО: | дамлоса... |
| МЛИ: | млитав, примамлив, дремлив, занимлив... |
| МЛЕ: | млеко, млечно, млекар, млечник... |
| ПЛА: | плата, Плаошник, плав, пластика, пластично, планина, пладне... |
| ПЛО: | плотна, плодност, плод, плодница, плови, воздухопловство... |
| ПЛУ: | плуча, плука, плунка, плускавица, плуг, плус... |
| ПЛИ: | плива, плитко, плик, плин, плима... |
| ПЛЕ: | сплете, плетенка, плевен, племе... |
| СЛА: | Слаџана, слатко, слатки, сладолед, слама... |
| СЛО: | слобода, слога, сложи, Словен, Словачка... |
| СЛУ: | случи, размислува, слуга, случува... |
| СЛИ: | слика, сликарство, мисли, сливи... |
| СЛЕ: | слезе, следи, слезина, слее, наследно... |
| ТЛА: | атлас, Атланта... |
| ТЛО: | светло, светлосин... |
| ТЛУ: | осветлување... |
| ТЛИ: | светлина, светли... |
| ТЛЕ: | Светле, метлее, Витлеем, атлет, витлер... |
| ФЛА: | фламинго, ќифла, фламенко, пафлак... |
| ФЛО: | флор, флота, флора, тефлон... |
| ФЛУ: | флуентен, флуид, инфлуенца... |
| ФЛИ: | флита, вафли, ќифли, конфликт... |
| ФЛЕ: | флејта, флеш, флека, рефлекс... |
| ШЛА: | шлаг, дошла, виршла, кашла... |
| ШЛО: | шлогира, дошло,ошло, нашло... |
| ШЛУ: | шлупка, расчешлува, шлупкање... |
| ШЛИ: | шлиц, виршли, болешлив, задушлив... |
| ШЛЕ: | шлем, шлеп, шлепер, нашле, дошле... |
- Лебедот плови во водата.
- Коле гали пиле.
- Лена пие чај од липа.
- Ленка купува лимони.
- Ливадата е полна со сено.
- Пале носи лесна облека.
- Виолета најде илјадарка.
- Коле свири на флејта.
- Лана пие млеко.
- Планината е бела како млеко.
Лавче
Едно мало лавче
гордо крева глава
се прави важно
со стројната слава.
Си замислува тој
дека е некој крал
не знае кутрото
дека уште е мал.
Тоа гордо лавче
на секој во класот
желно за слава
наредби му дава.
Штом дождец падна
го натопи тој крал
тогаш тој сфати
дека тронот бил од кал.